Het kabinet vindt dat het nodig is de alsmaar groeiende afvalberg van verpakkingen te laten krimpen. Voor de vernietiging en recycling van verpakkingsmateriaal is geld nodig. Zo’n 8000 ondernemers hebben een brief van de Belastingdienst ontvangen omdat zij waarschijnlijk verpakkingenbelasting moeten gaan betalen. De nieuwe belasting is gebaseerd op het verpakkingenbesluit. Het gaat dus niet om een nieuwe, extra wet. Geen nieuwe of dubbele rompslomp dus maar wel een verandering van regels. 

Bedrijven die per jaar 15.000 kilogram verpakking of minder op de markt zetten, hoeven geen aangifte te doen en geen belasting te betalen. Voor veel bedrijven is het zonder meer duidelijk dat zij geen verpakkingenbelasting hoeven te betalen. Zij hoeven ook geen aparte administratie bij te houden. U kunt - als u door de belastingdienst wordt benaderd - met uw branchegegevens en met de gegevens van de gewone boekhouding aannemelijk maken dat u geen aangifte hoeft te doen en geen verpakkingenbelasting hoeft te betalen.

Bedrijven die in de buurt van de drempel van 15.000 kilogram komen moeten daar wel meer aandacht aan besteden. Blijven zij onder die drempel, dan volstaat het als zij dat aannemelijk maken. De administratie kan in dat geval minder gedetailleerd zijn dan die van ondernemingen die boven de drempel komen.   

Het belangrijkste verschil dat gemaakt wordt in het verpakkingenbesluit  is het onderscheid tussen primaire en niet primaire verpakkingen. Voorbeelden van primaire verpakkingen (verkoopverpakkingen) zijn de plastic fles waarin shampoo is verpakt. Niet primaire verpakkingen zijn onder andere kartonnen dozen voor blikken met levensmiddelen (secundair) en pallets met folie die de lading bij elkaar houdt en beschermt bij vervoer (tertiair). Voor de verpakkingenbelasting bestaat er geen verschil tussen consumenten- en bedrijfsverpakkingen. Verpakt u producten die u aan andere bedrijven levert, dan krijgt u dus ook met de verpakkingenbelasting te maken.  Een aandachtspunt zijn de samengestelde verpakkingen die bijvoorbeeld uit een laag karton en een laagje kunststof bestaan. De verschillende materialen moeten apart worden vermeld. Dat lijkt een hele inspanning maar in de praktijk is de samenstelling van de diverse verpakkingen vaak al bekend.  

Bedrijven moeten zelfstandig aangifte doen, of gezamenlijk als concern. De belasting die verschuldigd is, hangt af van het verpakkingsmateriaal waarmee de ondernemer werkt. Voor elke soort materiaal bestaat een apart tarief. Bovendien is het bedrag voor primair verpakkingsmateriaal hoger dan voor niet primair (secundair en tertiair) verpakkingsmateriaal.